Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

A.M. de Jong

  • kruikmerijntjevp
    A.M. de Jong wilde het volk verheffen en deed dat door het publiceren van boeken, sprekend voor de VARA-microfoon en schrijvend in dagblad Het Volk.

    Hij wilde het volk verheffen,  en deed dat door het publiceren van boeken, sprekend voor de VARA-microfoon en schrijvend in het socialistische dagblad Het Volk.  Adrianus Michiel – A.M. – de Jong (1888-1943) werd geboren in een armoedig Brabants gezin – slechts 3 van de 13 kinderen werden ouder dan 2 jaar - waar veel werd gelezen. Hier las de kleine A.M. stiekem de, zoals hij later zelf zei, “walgelijke arbeidersliteratuur” mee. Als onderwijzer in Amsterdam bracht hij in 1912 zijn eerste boek uit:  een betoog tegen het leren van feitjes en voor het ontdekken van het mooie in de literatuur.

    Kort daarna werd De Jong lid van de SDAP en begon hij onder het pseudoniem Frank van Waes in De Notenkraker te publiceren. Hij schreef artikelen over het belang van kunst en literatuur, maar ook verschillende romans in feuilletonvorm. Toen hij tegen zijn zin tijdens de Eerste Wereldoorlog werd gemobiliseerd,  schreef hij in De Notenkraker over zijn belevenissen als soldaat. Hierna ging hij aan de slag voor Het Volk. Hij schreef de teksten voor de succesvolle strip Bulletje en Boonenstaak en maakte naam als felle voorstander van socialistische kunst. Tegelijkertijd ging hij ijverig door met het schrijven van romans.

    In 1925 verscheen het eerste deel van zijn bekendste publicatie, de “Merijntje Gijzen Cyclus.” Deze boeken waren misschien wel het meest van al zijn werk gericht op en vooral herkenbaar voor het volk. Romanfiguren als De Kruik, Flierefluiter en Simpele Fons werden een soort nationaal bezit. De avonturen van de plattelandsjongen Merijntje waren gebaseerd op De Jongs eigen jeugd.  Later verscheen “Frank van Wezels roemruchte jaren”, over een opstandige militair in de Eerste Wereldoorlog. Het hoorspel dat de VARA op dit boek baseerde, werd door de toenmalige radiocensuur getroffen. Tussen het schrijven door verzorgde De Jong vanaf 1930 ook nog een wekelijkse literaire rubriek voor de VARA-radio en speelde hij in 1936 een bescheiden rol in de verfilming van zijn eigen Merijntje Gijzenboeken.

    In de jaren ’30 keerde de Jong zich fel tegen het opkomende nationaalsocialisme. Hoewel hij door deze houding na de Duitse inval duidelijk gevaar liep, weigerde hij uit Nederland te vertrekken. Maar op een koude herfstavond in oktober 1943 belden twee als politieagenten vermomde SS’ers bij huize De Jong in Blaricum aan. A.M. deed open en niet veel later hoorde zijn vrouw twee schoten. Ze vond haar man, nog met pantoffels aan, dodelijk getroffen in zijn halsslagader.

Achtergrond

Terug naar boven