Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De eerste Internationale

  • volksbladinternationalevp
    De eerste Internationale in Amsterdam trok weinig publiek. Na de oprichting van het Nederlands Werklieden Verbond liep het beter.

    Nederland is nooit het brandpunt geweest van de Internationale arbeidersvereniging. De ontwikkelingen kwamen wellicht wat trager op gang dan elders, maar ook in Nederland, en vooral in Amsterdam, heeft de afdeling van de Internationale zeker invloed gehad. Na eerdere aanzetten vond op 30 augustus 1869 de eerste formele vergadering van de Internationale plaats in een lokaal op de Nieuwmarkt.

    De opkomst viel tegen. Enkele intellectuelen van vrijdenkersbeweging De Dageraad brachten de nodige ervaring in het verenigingsleven met zich mee maar bleven op de achtergrond. De aanwezigen waren voornamelijk de bekende gezichten van de arbeidersbeweging. Zij verenigden zich onder de naam het Nederlands Werklieden Verbond. Na de formele oprichting, een maand later, volgde een reeks openbare vergaderingen.

    In het lokaal De Vereeniging in de Warmoesstraat, waar ook de Dageraad vaak vergaderde, kwamen bij de eerste openbare vergadering maar liefst 700 arbeiders bij elkaar, waarvan er zich 300 aansloten bij de Internationale. De Internationalen probeerden de harten van dit publiek te winnen met communistische toekomstvisioenen en het streven naar veredeling en verheffing, maar ook met klachten over de arbeidsomstandigheden, zoals het tien uur daags werken. Vooruitstrevend waren zij in hun belofte elkaar te ondersteunen bij werkstakingen, waarbij zij de herinnering aan de stakingen van de Amsterdamse scheepstimmerlieden en typografen in 1869 in herinnering riepen.

    Figuren als Klaas Ris, Albert Hofman en Adolph Visscher vormden een voorhoede in de Internationale die zich goed tot het publiek wist te richten. In hun taalgebruik en vanuit hun ervaring in de publiciteit maakten zij van de vergaderingen vaak echte spektakelstukken. Klaas Ris bijvoorbeeld, had er een handje van het gezag openlijk te beledigen. In 1877 had hij zelfs de moed om bij de koning op bezoek te gaan en bij hem persoonlijk te komen klagen over de toestand van de arbeiders!

    De vereniging had in het blad De Werkman (later: De Werkmansbode) een podium waarin ze haar publiek kon bereiken. In dit blad werd ook vaak bericht over internationale stakingen. Mede hierdoor ontstond er bij de Amsterdamse werklieden een beeld van de Internationale als grootse vereniging, wiens macht zich in hun ogen tot ‘ alle landen’ uitstrekte en ‘honderdduizenden’ arbeiders wist te mobiliseren. Het toont het enthousiasme maar ook de (te) hooggespannen verwachtingen van de beginjaren van de beweging. 

Achtergrond

Terug naar boven