Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De machtige arm van Dirk Vreeken

  • De machtige arm van Dirk Vreeken

    De man die het raderwerk stilzette.

    Machtige arm

    De machtige arm toen...

    Een arbeider (zie werkersjasje en pet) die met opgeheven arm het spoor stillegt. Het symbool van de eerste grote strijd van de arbeidersklasse in Nederland. Eén van de bekendste tekeningen van Albert Hahn. Deze iconische man, die ‘de ongewone overwinning van den arbeider’ ontketende, zou gemodelleerd kunnen zijn naar rangeerder Dirk Vreeken. Op 29 januari 1903 weigerde hij een goederenwagon te rangeren naar een loods van het Blauwhoedenveem uit solidariteit met havenarbeiders die staakten ter bescherming van hun vakvereniging. Op het bericht van zijn schorsing brak de spontane staking uit tot massale opstand.

    Velen vielen ten slachtoffer aan deze grote strijd. Na afloop van de staking begon de Spoorweginspectie met het ontslaan van stakers. Na ontslag kon men niet meer aan vast werk komen. Zo moest Pieter Jan Mojet, voorheen ladingmeester, voortaan door het leven als petroleumboer en keurder van kippen en konijnen. Omdat hij, net als Dirk en zo’n 3000 andere arbeiders, zijn verbondenheid met en medeleven voor het lot van zijn medearbeiders uitte.

    Opmerkelijk aan Dirk Vreeken is dat deze bijzondere man toch relatief onbekend is. Behalve dat hij geboren is in Alkemade in 1867, twee dochters kreeg bij zijn tweede vrouw Trijntje Jongkind en dertig jaar na de beruchte staking in Amsterdam overleed, is verder niet veel bekend. De weg die zijn broer in westelijke richting opsloeg, verspreidde het verhaal van Dirks moed – overmoed volgens regenten toen - over de Nederlandse grens. Dirks broer Cornelis vertrok namelijk met zijn gezin naar Amerika. De achterkleinkinderen van Cornelis dwepen nog steeds met de belangrijke nalatenschap van Dirk als voorman van de ‘railroad strike’.

    oproep spoorwegstaking

    ...en nu

    Ook Nederlandse verwanten zijn zich bewust van hun voorzaat. Toen Volkskrant-journalist Rob Vreeken in 2003 ontdekte dat Dirk Vreeken zijn voorvader was, moet hij zich enorm op de borst hebben geslagen. Er is nu een straat naar hem vernoemd– de Dirk Vreekenstraat in Amsterdam - , maar volgens Rob ‘zou een Dirk Vreekentunnel meer dan verdiend zijn, een paar Dirk Vreeken bruggen, een Dirk Vreekenmuseum. We zouden in Nederland bovendien weer toe zijn aan een Vreeken, schreef hij.

    Dit schreef hij vóór de staking van de dertig Connexxion chauffeurs die het werk in 2004 neerlegden naar aanleiding van hun door een agressieve passagier neergestoken collega. Vóór de schoonmakersstakingen van 2010 en 2012. Misschien leeft de geest van Dirk Vreeken, inmiddels het symbool voor de arbeider die schoon genoeg heeft van de uitbuiting door patronen, toch voort.

Achtergrond

Terug naar boven