Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De Politionele Acties

  • polactie
    De dekolonisatie van Nederlands-Indiƫ verloopt moeizaam. De regering Drees stuurt het leger af op Indonesische vrijheidsstrijders.

    Er wordt wel eens gezegd dat de AOW nooit geïntroduceerd had kunnen worden zonder het geld dat in de kolonie Nederlands-Indië verdiend was. De onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië begon kort na de Tweede Wereldoorlog die daar langer duurde dan in Nederland. Op 15 augustus 1945 gaven de Japanners zich over en twee dagen later riep Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië uit. De chaotische tijd daarna, vol geweld en strijd, wordt ook wel de ‘Bersiap’-periode genoemd. Naar de kreet van groepjes Indonesische strijders: ‘Wees paraat!’.

    Tussen de Nederlandse regering en die van de Republiek Indonesia werd wel onderhandeld, maar strijd en onrust bleven bestaan. In 1947 ondernam Nederland een grote militaire actie in republikeins gebied: Operatie Product, de eerste politionele actie. Doel was om ‘rust en orde te herstellen’ en voedselproducerende gebieden te heroveren, om economische belangen veilig te stellen. Eind 1948 kwam een tweede politionele actie, Operatie Kraai, om de leiding van de Republiek uit te schakelen en belangrijke steden in te nemen. Beide acties waren een militair succes maar politiek en diplomatiek een fiasco. De Verenigde Naties keurden de acties af en riepen Nederland op te stoppen.

    Door Indonesiërs en de rest van de wereld werd Nederland gezien als de bezetter van Indonesië, wat vele Nederlanders  zich pas laat realiseerden. De onafhankelijkheid werd in 1949, door grote druk vanuit het buitenland, geaccepteerd.


    Tegenstanders van het kolonialisme waren er wel in Nederland. In linkse kringen werd er al voor de oorlog over gedebatteerd. Er waren PvdA’ers die fel tegen de politionele acties waren, die nota bene door de coalitieregering van hun eigen premier Willem Drees werden begonnen. Joop den Uyl schreef er felle commentaren over in Vrij Nederland. (Toen hijzelf in de jaren zeventig premier werd, is Suriname daarom erg gehaast onafhankelijk geworden. De PvdA had een trauma overgehouden aan de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog).

    In 1967 werd in het VARA-programma ‘Achter het Nieuws’ een boekje opengedaan over misdaden begaan door Nederlandse militairen bij de politionele acties. Oud-militair Joop Hueting vertelde over gruwelijkheden die hij had meegemaakt, bijvoorbeeld over het uitmoorden van de hele mannelijke bevolking van inlandse dorpen. Of dit om incidentele ‘excessen’ of structurele oorlogsmisdaden ging is nooit volledig onderzocht. De laatste jaren zijn er door de Nederlandse regering excuses gemaakt voor specifieke gevallen van executies en sommige nabestaanden hebben schadevergoedingen gekregen, maar algemene excuses voor de politionele acties zijn er nooit gekomen.

Achtergrond

Terug naar boven