Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De rode jaren van Vanter

  • De rode jaren van Vanter

    Vader van het Reve en het communisme

    reve en reve 1

    Foto uitgeverij Van Oorschot

    De eerste Gerard van het Reve

    In een kleine Twentse woning werd in 1892 Gerard van het Reve geboren. Zijn vader Hendrik werkte als wever bij de textielfabriek van Van Heek in Enschede. Hendrik had een rood hart, was volger van Domela Nieuwenhuis en erg strijdvaardig: bij stakingen stond hij altijd vooraan. Eén keer was hij zelfs stakingsleider, wat hem uiteindelijk zijn baan kostte. De jonge Gerard had veel van deze eigenschappen van zijn vader geërfd en moest bovendien op 12-jarige leeftijd ook als wever aan de slag. Maar hij was ongelukkig in de industrie, en wilde ontsnappen uit de gevangenis die 'fabriek' heette. Via een omweg lukte dit, doordat Gerard iets heel goed kon: schrijven.

    In 1907 verschenen, terwijl hij nog werkte in de fabriek, zijn eerste artikelen in verschillende arbeidersblaadjes. Bijna 10 jaar later publiceerde hij voor het eerst in De Tribune, de krant van de Sociaal-Democratische Partij (SDP – later CPN), waarvan hij lid was geworden. Het was een strijdbaar verhaal dat het ideaal verbeeldde van het vrije arbeidersbestaan waar hij zijn hele leven voor streed. Gerard steunde de Russische Revolutie en de ontstane Sovjetmacht. Wat hij onder andere liet blijken in De Soldaten-Tribune, die hij tijdens zijn mobilisatie vanaf 1917 mede uitgaf onder de naam Gerard Vanter en in de politieke teksten die hij tot de jaren’30 voor De Tribune bleef schrijven.

    Ondertussen bleef hij betrokken bij de Twentse arbeiders. Als ‘bolsjewistische propagandist’ werd hij in 1924 tot 4 maanden cel veroordeeld toen hij stakende Twentenaren bezocht. Totdat hij in 1941 moest onderduiken bleef hij propaganda voor het communisme en de CPN maken. In zijn onderduiktijd was hij actief lid van het communistische verzet, maar na de oorlog nam hij afstand van de CPN. Hij ging aan de slag bij Het Parool en werd een aanhanger van ‘de derde weg’. 5 jaar voor zijn dood in 1973 schreef hij een autobiografisch boek: Mijn rode jaren, herinneringen van een ex-bolsjewiek, waarin hij zijn nieuwe gedachtegoed onderstreept: “maar ongetwijfeld: als er geen oorlogen meer komen, zullen beide stelsels [socialisme en kapitalisme] elkanders voordelen overnemen en op de lange duur zullen de tegenstellingen verdwijnen.”

    En ja, Gerard van het Reve sr. was de vader van slavist Karel van het Reve en schrijver Gerard (van het) Reve. In de roman de Avonden portretteerde die zijn vader – een verhaal waarin senior zichzelf wel beschreven vond maar niet herkende.

Achtergrond

Terug naar boven