Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De SDAP en de VARA

  • zwertbroekvp
    Bestuurslid Zwertbroek zag in de VARA een propagandainstrument, maar de samenwerking met de SDAP verliep moeizaam.

    Op 1 november 1925 wordt te Amsterdam de Vereeniging van Arbeiders Radio Amateurs opgericht. Het eerste bestuur bestond uit de oprichters Levinus van Looi, Gerrit Jan Zwertbroek en Jan Lebon. Vooral Zwertbroek zag het nieuwe medium als propaganda-instrument, om het socialisme te verspreiden. Vandaar dat de schriftelijke oproep tot oprichting van de VARA zich met name richtte op de leden van de SDAP (Sociaal Democratische Arbeiders Partij), c.q. de lezers van Het Volk.

    Zo begon de ambivalente relatie tussen radiomakers en politici in de rode familie. De jonge arbeiders wilden de rode horizon verbreden, terwijl de socialistische politici sceptisch waren over de meerwaarde van het radiovermaak. Daarbij maakte de radiozender financieel een moeilijke start door. Dit leidde voortdurend tot wrevel tussen beide instituten. De socialistische politici schoten de radioamateurs in 1927 bijvoorbeeld financieel te hulp, maar eisten in ruil daarvoor inspraak in het besluitvormingsproces van de VARA en een zetel in het bestuur. Toen de VARA al snel meer leden had dan de SDAP, liep de spanning nog verder op.(

    De SDAP hinkte op twee gedachten. De partij hoopte een modern medium in te zetten om de socialistische achterban uit te breiden, maar de vaak te radicale boodschap van de VARA strookte echter niet met de politieke belangen van de partij. Na 1933 zaaiden de economische crisis en de politieke onrust in het naburige Duitsland verdeeldheid in de Nederlandse samenleving. Het rechtse kabinet-Colijn II streefde in deze roerige tijden naar nationale eenheid. Daarom werden radio-uitzendingen gecensureerd. De censuur trof vooral de VARA. De radiomakers wijzigden daardoor noodgedwongen hun koers. De VARA temperde de politieke boodschap en concentreerde zich steeds meer op het cultureel verheffen van de arbeiders. Deze omwenteling zorgde ook voor tweespalt binnen de VARA. Radicalen als Zwertbroek bestempelden deze zelfcensuur als verraad aan de arbeiders en het socialisme.

    De SDAP was blij met de ombuiging van het zendstation. De partij tapte vanwege zetelverlies bij de verkiezingen van 1934 eveneens uit een ander vaatje. De partij probeerde steeds meer met oplossingen voor heel Nederland te komen, en zich niet langer uitsluitend te richten op de arbeidersklasse.  In 1935 presenteerde SDAP het Plan van Arbeid, met oplossingen voor de economische crisis. De VARA ondersteunde het Plan met lezingen, hoorspelen en voordrachten. Ook de VARA richtte zich daarmee tot het gehele Nederlandse volk, en preekte niet langer enkel voor eigen parochie.

Achtergrond

Terug naar boven