Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De Spinazieacademie

  • haagsekookschool vp
    Lange tijd was de huishoudschool de enig mogelijke opleiding voor vrouwen uit arbeidersmilieus. De eerste stond in Den Haag.

    Zo zou het Haagsche Kookboek volgens een oudbakken grapje beginnen. Zo ongeveer iedere kookschool had wel haar eigen kookboek met tips en recepten voor een gezond dieet. Maar koken was niet de enige vaardigheid die een vrouw moest bezitten. In 1882 werd een rapport gepubliceerd over ‘Huishuidonderwijs als middel tot verhoging van de Volkswelvaart’. Zes jaar later werd de eerste kookschool van het land geopend in Den Haag, aan de Stille Veerkade. En al snel volgden andere huishoudscholen.

    ‘Ik kan best begrijpen dat veel vrouwen slechte huishoudsters zijn, maar dat ze op een school zouden moeten leeren hoe het huisraad schoon te houden, hoe de wasch te behandelen, hoe te vegen en te meten, zie, dat gaat mijn bevatting te boven.’

    Uit een ingezonden brief uit 1890 naar aanleiding van het plan om een Amsterdamse Huishoudschool te beginnen. Niet iedereen was dus even enthousiast over huishoudonderwijs. Het idee achter deze scholen was om vrouwen te onderwijzen in het creëren van een ordelijk thuis, onder andere om de man uit de kroeg te houden. Het serieuze drankprobleem onder mannen (vooral uit de arbeidende klasse) zou op die manier opgelost zijn.

    Zowel dames als dienstboden kregen les in de kunst van het huishouden. ’s Ochtends leerden de dames onder andere strijken, boekhouden en kregen ze les in de voedingsleer. ’s Avonds was het de beurt aan dienstboden, die overdag moesten werken. Toen machines het werk van vrouwen moesten verlichten, werd ook het gebruik van stofzuigers en wasmachines gedoceerd. Het onderwijs aan deze scholen bleek ondanks de goede bedoelingen toch vaak te duur voor ‘volksmeisjes’. Het bestuur van de Haagsche Kookschool verzocht in 1894 de gemeente dan ook om de subsidie te verhogen en lokalen in gemeentescholen om niet beschikbaar te stellen, zodat ook gratis huishoudonderwijs kon worden gegeven ‘aan dochters van onvermogende ingezetenen’. Armlastige volksmeisjes konden nu studeren, maar maakten toch vaak hun opleiding niet af. Zij vonden het belangrijker om geld te verdienen en bij te dragen aan het gezinsinkomen.

    De Spinazieacademie, zoals de huishoudschool spottend genoemd werd, was voor veel meisjes de enige opleiding. De vroegste feministen vonden de huishoudscholen aanvankelijk dan ook een goede ontwikkeling. Maar met de Tweede Feministische Golf van de jaren zestig nam het aantal leerlingen af en de laatste klap voor de huishoudscholen was de Mammoetwet van 1968 (toen onder andere middelbaar onderwijs verdeeld werd in mavo, havo en vwo). Vanaf 1968 waren ook mannen welkom in de huishoudschool, maar het mocht niet baten. Huishoudscholen werden opgeheven of fuseerden met andere scholen. De Haagse Kookschool ging op in ROC Mondriaan, waar nog wel steeds kooklessen worden gegeven.

Achtergrond

Terug naar boven