Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

De tovenaar van Oss

  • tomaat vp
    Van een maoistische splinter tot een grote linkse partij, het succesverhaal van de SP

    “Arbeid is de bron van alle welvaart”

    Een in politiek geïnteresseerde fabrieksarbeider, dat was Jan Marijnissen (1952) in zijn jonge jaren. Geen school maakte hij af, wat hem al snel in fabrieken deed belanden: “Jongen niet leren? Dan maar werken!” aldus zijn moeder. Als metaalarbeider en worstenophanger merkte hij hoe het er op de werkvloer aan toeging, wat goed van pas kwam bij zijn politieke carrière.

    Marijnissen sloot zich aan bij de maoïstische Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML), waarvan hij al snel bestuurslid werd. In 1972 werd de KPN/ML omgedoopt tot Socialistiese Partij (SP). Onverwachts boekte de SP in de jaren ’70 succes in de thuishaven van Marijnissen, de gemeente Oss. Op 23-jarige leeftijd werd hij hier gemeenteraadslid. Het was een tijd van actie: stakingen in fabrieken; protesten tegen huurverhoging, milieuvervuiling en kernwapens; kledinginzameling voor Britse mijnwerkers; een benefietfestival voor Mandela’s ANC. De SP opereerde praktisch en opende bijvoorbeeld eigen gezondheidscentra.

    In de jaren ’80 was de SP de eerste die oog had voor wat later “het multiculturele drama” ging heten, de toevloed van allochtonen naar Nederland.  “Integreren of vertrekken” was de toen nog veel bekritiseerde boodschap. Maar de bekende aanpak van “vóór-maar-nooit-zónder-de-mensen” leverde veel steun op. De SP groeide en Marijnissen verliet in 1993 de Osse gemeenteraad, klaar voor de landelijke politiek.


    De partij was inmiddels ideologisch opgeschoven richting  sociaaldemocratie en nam in 1991 openlijk afstand van het Marxisme-Leninisme. Ook het fonetische verdween uit de naam en nog in 1994 kwam de Socialistische Partij voor het eerst in de Tweede Kamer. Met de veelzeggende campagneleus “stem tegen, stem SP”, de tomaat – “boordevol gezonde vitaminen maar ook een geducht protestwapen tegen slecht politiek toneel” - als partijsymbool en Jan Marijnissen als lijsttrekker.

    Als effectieve en charismatische, maar ook dominante en ongeduldige leider maakte Marijnissen van de SP een vaste waarde in de Tweede Kamer. De kernbegrippen waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit werden de basis van de partij die zich nog steeds inzet bij stakingen en demonstraties. In 2008 zwaaide Marijnissen, twee jaar eerder nog politicus van het jaar, af als fractievoorzitter en in 2010 stopte hij ook als kamerlid. Wel bleef hij tot eind 2015 nauw bij de partij betrokken als voorzitter. Anno 2015 is de SP met Emile Roemer als fractievoorzitter nog altijd populair. Misschien kan zelfs gezegd worden dat ze, mede door haar populistische instelling en tot verdriet van de PvdA, de enige overgebleven échte arbeiderspartij is…

Achtergrond

Terug naar boven