Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Den Uyl en de Lockheed-affaire

  • lockheedvp
    Willem Drees lijkt in 1956 een traditie te zijn gestart toen hij de Nederlandse monarchie van de ondergang redde. Joop den Uyl en Wim Kok deden het later nog eens over.

    PvdA minister-president Willem Drees startte in 1956 een nieuwe socialistische ‘traditie’: het redden van de Nederlandse monarchie. In de Greet Hofmans-affaire voorkwam hij een scheiding tussen koningin Juliana en prins Bernhard, en daarmee grote moeilijkheden voor het Koninklijk Huis. 20 Jaar later was het Joop den Uyl die met zijn kabinet prins Bernhard van een strafrechtelijke vervolging redde in de Lockheed-affaire, en daarmee het aftreden van Juliana voorkwam.

    In 1976 kwam via Amerikaanse bronnen naar buiten dat Prins Bernhard in de jaren ’60 en ’70 mogelijk steekpenningen had ontvangen van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed. Den Uyl besloot een “commissie van drie wijze mannen” in te stellen die moest onderzoeken wat de rol van Bernhard precies was geweest. Na een half jaar intensief onderzoek concludeerde deze commissie dat Bernhard inderdaad ruim 1 miljoen dollar aan steekpenningen had ontvangen. De uitkomst bezorgde Den Uyl een dilemma. Juliana dreigde met aftreden wanneer haar man vervolgd zou worden en ook prinses Beatrix zou volgens geruchten dan weigeren de troon te bestijgen. Anderzijds waren er veel Nederlanders die vonden dat Bernard zoals iedere andere burger behandeld zou moeten worden, wat de monarchie dus ernstig zou beschadigen.

    Den Uyl koos er uiteindelijk voor de monarchie te redden. Bovendien zou anders waarschijnlijk ook zijn eigen, toch al wankele, kabinet vallen. De overgrote meerderheid van de bevolking was ondanks alles voorstander van het Oranjehuis. Het kabinet besloot dat Bernhard “slechts” moest erkennen dat hij fouten had gemaakt en zijn geliefde uniformen in de kast moest hangen. Een te zware straf, vond Bernhard zelf, die pas in zijn beroemde post-mortem interview in de Volkskrant in 2004 toegaf dat hij daadwerkelijk steekpenningen had ontvangen. Den Uyl kreeg veel lof voor het oplossen van deze affaire waarbij hij, waarschijnlijk om de crisis niet te verergeren, zweeg over steekpenningen die Bernhard zou hebben gekregen van een andere Amerikaanse vliegtuigbouwer: Northrop. Dit was ook door de commissie van drie onderzocht maar kwam pas na de dood van Bernhard aan het licht. Ironisch genoeg heeft Bernhard voor beide bedrijven uiteindelijk niets kunnen betekenen.

    De socialistische traditie om het koningshuis te redden werd voortgezet door Wim Kok, die rond het huwelijk van Willem-Alexander en Maxima een constitutionele crisis afwendde door ervoor te zorgen dat de vader van Maxima, Jorge Zorreguieta, wegbleef bij het huwelijk van zijn dochter en de Nederlandse kroonprins, vanwege zijn rol tijdens de Argentijnse dictatuur in de jaren ’70.

Achtergrond

Terug naar boven