Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Fré Meis

  • Fré Meis

    Communist tot de laatste snik

    fremeiszw

    Van strokarton tot Tweede Kamer

    Fré Meis, in 1921 geboren in hetzelfde Oude Pekela waar nu zijn standbeeld staat, kwam uit een familie van revolutionairen, zoals hij het noemde. Oma sprak mensen toe vanaf een zeepkist, moeder was een fanatieke communist, vader een van de eerste leden van de socialistische vakbond NVV. Fré was 10 jaar toen hij postte voor de poort van de strokartonfabriek waar zijn vader werkte. De directie wilde de lonen met 20 procent verlagen. De arbeiders dwongen na tien maanden staken de fabrieksleiding de verlaging te beperken tot 5 procent.

    Op zijn 13de werd Fré van school gehaald om het acht kinderen tellende gezin mee te onderhouden. Hij werkte bij een boer, sjouwde stenen en loste schepen. In zijn vrije tijd verslond Meis boeken. Tot diep in de nacht las hij politieke standaardwerken, maar ook Theun de Vries en Tolstoj, anders zou hij verzuurd raken...

    In 1945 leidde hij zijn eerste staking. Het handwerk leerde Meis in de Randstad bij stakingen van havenarbeiders in Rotterdam en Amsterdam ('een moordstad met een geweldige mentaliteit'). Zijn eerste toespraak hield hij tijdens een stakingsvergadering van Amsterdamse steenkolenarbeiders. Op een zeepkist, net als zijn oma. Meteen na de oorlog werd Meis lid van de CPN. Hij was tientallen jaren gemeenteraadslid, zestien jaar Statenlid en zes jaar Tweede-Kamerlid, maar hij heeft zich nooit helemaal thuis gevoeld in de politiek. Daar werd de strijd niet gestreden, vond hij. Meis stapte liever in een auto om zich naar een actie te haasten, een 'wilde' als het even kon, dus zonder steun van de vakbonden. Vakbondsbestuurders verachtten Meis. Sake van der Ploeg, topman van het NVV en Tweede-Kamerlid voor de PvdA noemde Meis' optreden bij stakingen misdadig. NVV-voorzitter André Kloos vond Meis een bedreiging voor de economische groei van de provincie Groningen. 

    Na de stakingen in de strokarton was de CPN begin jaren zeventig de grote winnaar van alle verkiezingen in Groningen. Meis reageerde op de hem bekende wijze: 'Om alle praatjes en gelul maar meteen af te snijden: we hebben niet alleen een grote bek, we zullen het ook waarmaken. Als er gestaakt moet worden, wórdt er gestaakt, als er bestuurd moet worden, wórdt er bestuurd.' Tot zijn laatste snik is Meis communist gebleven. De man die kapitalisten rauw lustte, leed onder de ineenstorting van het Oostblok. Verbijsterd volgde hij hoe het systeem failliet ging, maar hij sprak er nooit over. Hij verbeet zijn teleurstelling in stilte. 

Achtergrond

Terug naar boven