Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Het begon op klompen...

  • Het begon op klompen...

    Henry Ford en de Heemaf

    Wooden shoes

     De oer-Hollandse klompen die op deze foto staan, doen niet meteen aan Amerika denken. Toch is dit de bestemming voor deze bijzondere klompen geweest. De ontvanger was Henry Ford (1863-1947), stichter van de beroemde Ford- autofabrieken. Hij is vooral bekend door de grootschalige invoering van de lopende band, waarbij iedere arbeider telkens zijn eigen onderdeel aan de auto’s op de lopende band toevoegt. Hierdoor kon een auto in slechts anderhalf uur gemaakt worden. Ter vergelijking: voor deze uitvinding duurde het minstens twaalf uur om één auto te maken, dus de tijdswinst was enorm.

    Ford was tijdens zijn bezoek aan Philips vooral onder de indruk van de ruim opgezette fabrieken en de moderne sociale omstandigheden. Zelf was Ford op het gebied van sociale omstandigheden vooruitstrevend: hij voerde de five-dollar workday  in, waarbij de werknemers tenminste vijf dollar per achturige werkdag kregen. Dit was meer dan het dubbele van het gebruikelijke dagloon van 2,34 dollar en zorgde er onder andere voor dat arbeiders zelf ook een auto konden kopen. En dat was dan natuurlijk een Ford.  

    Waar Ford in Amerika door de invoering van de lopende band voor een grote innovatie in de fabrieken zorgde, deed het bedrijf HEEMAF dit in Nederland met de SKA-Motor. De HEEMAF begon in 1891 als elektrotechnisch bedrijf.  In 1921 werd de later wereldwijd bekende SKA-motor uitgevonden, die even sterk als zijn voorganger was, maar veel lichter van gewicht. Het was dan ook geen verrassing dat de motor veel gebruikt werd in de Nederlandse en ook Duitse industrie.

    Henri Keus, tussen 1919-1954 directeur van de HEEMAF, wilde de SKA-motor graag bij Henry Ford promoten. Nadat Ford bij Philips in Nederland was geweest, heeft Keus klompen met het HEEMAF-logo erop laten maken. Vervolgens heeft Keus de klompen naar Amerika toegestuurd, zoals bovenstaande foto van de klompen met de bijbehorende koffer en formulieren laat zien. Helaas weet niemand meer waar de klompen zijn gebleven, ook het Henry Ford-museum heeft ze niet in bezit. Aan de hand van foto’s zijn er inmiddels wel replica’s van de klompen gemaakt. Dit is gebeurd in opdracht van Willy Ahlers, oud-werknemer van de HEEMAF. Zo is er toch nog een tastbare herinnering aan deze bijzondere schenking die de Nederlandse industrie even met die van Amerika verbond.

Achtergrond

Terug naar boven