Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Het Bouwvakkersoproer

  • telegraafrellen
    In de zomer van 1966 komen bouwvakkers in opstand en vernielen de drukkerij van de Telegraaf die in hun ogen onwaarheden verspreidde.

    De bouw-CAO van 1929 kende een primeur: recht op vakantie! Vanaf 1930 kregen bouwvakkers jaarlijks maar liefst 3 vakantiedagen. Omdat zij vaak voor meerdere werkgevers werkten, werd er een ingewikkelde regeling ingevoerd. De werkgevers kochten bij een speciaal opgericht vakantiefonds voor hun werknemers een vakantiezegel voor iedere gewerkte dag. Met die zegels, een soort waardebonnen dus, kon de bouwvakker zijn vakantiedagen ‘kopen’.

    Voorheen konden bouwvakkers zich amper vakantie veroorloven. Sommigen organiseerden zo nu en dan collectieve inzamelingsacties voor goedkope fietsvakanties in het land, maar het werk ging eigenlijk altijd voor. In de loop der jaren werden de vakantierechten in de bouw langzaam uitgebreid. In 1965 dwongen de vakbonden een vakantie van maar liefst drie weken af.

    In 1966 komen de bouwvakkers in de hoofdstad in opstand. De landelijke vakbonden en het Bouwfonds (dat de vakantiezegels beheerde) sloten een akkoord, waardoor “ongeorganiseerde” bouwvakkers twee procent minder uitgekeerd kregen, zogenaamd wegens administratiekosten. In de praktijk was die regeling gericht tegen bouwvakkers die lid waren van de communistische vakbond, een grote groep in Amsterdam.

     


    Het uitdelen van de zegels vindt plaats op 13 juni 1966. Honderden bouwvakkers verzamelen zich bij het uitbetaalkantoor aan de Marnixstraat. In de zwoele avond is de spanning al snel te snijden. De situatie escaleert als blijkt dat er inderdaad onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende groepen. Daarbij vallen er rake klappen tussen georganiseerde en “ongeorganiseerde” bouwvakkers. Wanneer de politie arriveert, ontstaat er een ware veldslag, waarin de metselaar Jan Weggelaar het leven laat.

    Dit voorval mondt uit in de roemruchte “Telegraafrellen” van 14 juni 1966. Verontwaardigde bouwvakkers bestormden het Telegraafgebouw na onzorgvuldige berichtgeving over de dood van Weggelaar. In de ogen van de bouwvakkers vertegenwoordigde het wakkere ochtendblad het gedachtegoed van de gevestigde orde. Er sneuvelde een busje van de krant, en de drukkerij werd grondig “verbouwd”. In het toch al onrustige Amsterdam van de Provo’s maakten deze onlusten grote indruk.

    De vakantiezegels, die fraudegevoelig bleken, werden in de jaren ’80 van de vorige eeuw bijna overal afgeschaft. Hoewel vakantieregelingen tegenwoordig geautomatiseerd zijn, zorgen ze in sommige bedrijfstakken, waaronder de bouw, nog altijd voor veel discussie.

Achtergrond

Terug naar boven