Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Het Mandement

  • katholiek vp
    In 1954 verbood de katholieke kerk haar leden lid te zijn van socialistische organisaties zoals het NVV en de VARA.

    In 1954 verscheen het Bisschoppelijk Mandement getiteld De katholiek in het openbare leven van deze tijd. In een “mandement” geven  bisschoppen richtlijnen aan de Katholieke Nederlanders over hoe ze hun leven op een goed katholieke manier moesten invullen. Merkbaar bedreigd door de invloeden van niet-katholieken en in een poging hun katholieke gemeenschap te beschermen benoemden de Bisschoppen in hun mandement van 1954  de gevaren die schuilen in het socialisme:

     Wij blijven van oordeel dat het voor een katholiek ongeoorloofd is lid te zijn van socialistische verenigingen, zoals het NVV, en de daarbij aangesloten verenigingen, of regelmatig socialistische vergaderingen te bezoeken, regelmatig de socialistische pers te lezen of regelmatig de V.A.R.A. te beluisteren.

    Wanneer een katholiek toch aan deze “heidense” activiteiten deelnam zouden de sacramenten en zelfs een kerkelijke begrafenis worden geweigerd. Daarnaast werd ook sterk afgeraden om lid van de PvdA te zijn.


    Bij één man in het bijzonder kwam dit mandement hard aan: Sjeng Tans (1912-1993). Opgegroeid tussen de arbeiders van Regout in Maastricht, was Sjeng in 1946 lid geworden van de PvdA. Hij werd één van de belangrijkste figuren in de doorbraakbeweging, die uitging van de gedachte dat niet alleen doorgewinterde socialisten maar ook sociaal voelende christenen lid van de PvdA konden worden. Zo wilde de partij het hele land bereiken, zelfs het katholieke Limburg, waar de kerk allesbepalend was. Het was deze doorbraak waar de bisschoppen in hun mandement zo bang voor waren.

    Tans was eigenlijk de enige socialist van formaat in Limburg en daardoor erg bekend. Voor zijn kinderen was dit moeilijk: in de godsdienstles werd hun vader uitgemaakt voor ketter en buurtkinderen mochten niet met hen spelen. Nadat het mandement verscheen ging Sjeng, hoewel dit dus eigenlijk niet mocht, met zijn gezin elke zondag trouw voorin de kerk zitten. Wellicht om te provoceren, maar ook om te laten zien dat ze vrome katholieken waren.

    In 1954 kwam Tans in de Tweede Kamer, in 1965 werd hij partijvoorzitter. In datzelfde jaar werden de verboden uit het mandement ingetrokken. Tans’ grootste prestatie stamt uit 1976: de stichting van de Universiteit van Maastricht. Hier wordt hij nog steeds geëerd met de jaarlijkse Tanslezing. In 2016, bij het 40-jarige jubileum van de universiteit, komt er zelfs een standbeeld voor de PvdA’er die ooit de bisschoppen het nakijken gaf.

Achtergrond

Terug naar boven