Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Het schaduwkabinet

  • schaduw vp
    In 1971 zetten de linkse politieke partijen de verhoudingen op scherp met een primeur: een schaduwkabinet.

    Vlak voor de Tweede Kamer verkiezingen in 1971 zouden plaatsvinden, presenteerde de drie progressieve partijen PvdA, D66 en de radicaal-christelijke partij  PPR (die later opging in GroenLinks) een zogeheten schaduwkabinet. Een schaduwkabinet is een groep politici uit de oppositie die samen een alternatieve regering vormen (compleet met premier en ministers) als tegenhanger van het echte kabinet. Vaak heeft een schaduwkabinet tot doel om na verkiezingen daadwerkelijk te gaan regeren, dit was bij het schaduwkabinet Den Uyl ook het geval.

    De drie partijen wilden met de oprichting van hun schaduwkabinet aangeven dat zij na de verkiezingen direct in staat zouden zijn om een nieuw kabinet te vormen. Zo werd extra druk op de regering uitgeoefend, iets wat voor Nederland nieuw was. Een eerste teken van de polarisatie die de politiek in de jaren’70 zou kenmerken.

    Het schaduwkabinet stond onder leiding van PvdA’er Joop den Uyl en had twee vicepremiers: Hans van Mierlo van D66 en Jacques Aarden van de PPR. Zij wilden via polarisatie tot duidelijke politieke machtsverhoudingen komen, waarbij een belangrijk doel het breken van de overheersing van de christendemocraten was. Het schaduwkabinet werd op 16 april 1971 gepresenteerd, vlak voordat de verkiezingen op de 22ste van die maand zouden plaatsvinden.

    Er werd tijdens de verkiezingen zetelwinst behaald, maar dit was niet genoeg om daadwerkelijk te gaan regeren. In plaats daarvan werd het kabinet-Biesheuvel I (ARP) gevormd. Dit kabinet trad al weer vrij snel af.  In november 1972 trokken de drie “schaduwpartijen” weer gezamenlijk met elkaar op toen ze met een ontwerp voor het verkiezingsprogramma kwamen. Er werd een nieuw schaduwkabinet den Uyl gevormd. De PPR was er dit keer niet zo gelukkig mee, omdat zij het aantal leden van dit alternatieve kabinet te groot vond: niet ieder schaduwlid zou in een echt kabinet geplaatst kunnen worden.

    De partijen behaalden winst tijdens de verkiezingen in 1973, maar wat de PPR had voorspeld gebeurde: het was moeilijk om voor ieder schaduwlid een plek in het kabinet te vinden, vooral omdat ook de Anti Revolutionaire Partij en de Katholieke Volkspartij zich bij de onderhandelingen hadden aangesloten. Toch werd het Kabinet-Den Uyl vrij snel gevormd en heeft het tot de grondpolitiekcrisis in 1977 en de daarop volgende verkiezingen vrij stabiel geregeerd.

Achtergrond

Terug naar boven