Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Liefde als drijfveer

  • wibautvp
    In 1932 pleitte het echtpaar Wibaut voor een proefhuwelijk waarin partners aan elkaar konden wennen. Niet iedereen zag hier heil in.

    In 1932 verscheen  een boek dat veel discussie, tegenstand en soms zelfs afschuw opwekte: Wordend huwelijk, geschreven door de sociaaldemocratische feministe Mathilde Wibaut-Berdenis van Berlekom (1862-1952) en haar man, de daadkrachtige SDAP politicus Floor Wibaut (1859-1936). In dit boek gaf het echtpaar hun visie op het huwelijk.  Ze vonden dat liefde de drijfveer in het huwelijk moest zijn in plaats van economische motieven;  liefde zonder bijbedoelingen, het huwelijk als verbintenis tussen twee gelijkwaardige personen.

    Om zo’n goed huwelijk te realiseren pleitten ze voor een ‘proefhuwelijk’. Zo konden de toekomstige echtelieden alvast een tijdje aan elkaar wennen.  Hoewel  -of misschien wel omdat - seks voor het huwelijk in de jaren ’30 nog een groot taboe was, was het proefhuwelijk volgens de Wibauts het succesvolst wanneer men daarin ook seks had: “Wijl onbevredigde geslachtsbehoefte tusschen verloofden geen rustige waarneming van elkaars geestelijke eigenschappen of eigenaardigheden mogelijk maakt.” Om niet onverwacht en ongewenst kinderen te krijgen was geboortebeperking in zo’n proefhuwelijk, maar ook in het huwelijk zelf, noodzakelijk. Kinderen moesten gewenst zijn en de ouders moesten zich verantwoordelijk voelen voor hun kinderen. Abortus moest om deze reden toegestaan zijn en de keuze hiervoor lag bij de vrouw. In algemenere zin schreven ze ook over de positie van de vrouw. De moderne vrouw moest zelf kunnen kiezen of ze wilde werken na het huwelijk en ook ongehuwde moeders zouden rechten moeten hebben. Maar misschien wel het meest controversieel was dat ze buitenechtelijke relaties niet per se afwezen. Van Wibaut was overigens algemeen bekend dat hij met meerdere vrouwen omging. 

    Vanuit confessionele kring logen de reacties er niet om. Zo schreef J.S. Post. (ARP) een tegenreactie, Verwordend huwelijk, waarin hij het Wordend huwelijk neerzet als ‘ongelimiteerde hoererij met voorkoming van geboorten’. Maar ook binnen de eigen SDAP klonk er kritiek. Samuel Pothuis schreef samen met zijn vrouw Carry Pothuis-Smit Zoo kan het huwelijk worden, met ideeën die ingingen tegen die van het echtpaar Wibaut. Op 11 november 1932 zou Floor Wibaut voor de VARA-radio een rede houden over Wordend huwelijk, maar de uitzending werd verboden door de Radio-Omroep-Controle-Commissie (Rococo), ‘ter voorkoming van gevaar voor de goede zeden’.  De ‘verboden radiorede’ werd later apart op papier uitgegeven.

    Maar er waren er ook positieve reacties. Vooral de socialistische jeugdbeweging ‘Arbeiders Jeugd Centrale’ (AJC), kon zich vinden in de ideeën uit Wordend huwelijk, een boek dat zijn tijd ver vooruit was.

Achtergrond

Terug naar boven