Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Mathilde Wibaut-Berdenis van Berlekom

  • mathildewibaut vp
    Mathilde Wibaut streed voor gelijke rechten op ieder terrein

    Rond 1900 voeren veel vrouwen uit de arbeidersklasse een dubbele strijd: de strijd voor emancipatie van de arbeidersklasse maar ook de strijd om gelijkheid tussen man en vrouw. Een van de leidsters in deze strijd en icoon van de socialistische vrouwenbeweging was Mathilde (Thiele) Wibaut-Berdenis van Berlekom (1862-1952). Ze groeide op in Middelburg en volgde een opleiding tot onderwijzer op de kweekschool (voorloper van de Pabo) waar ze het enige meisje was. In 1885 trouwde ze met de daadkrachtige SDAP-politicus Floor Wibaut. In 1895 richtte ze samen met onder andere Henriëtte van der Mey een Middelburgse afdeling van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht op.

    Nadat ze in 1897 lid waren geworden van de SDAP, verhuisden de Wibauts in 1904 naar Amsterdam, waar Floor Wibaut zich zou opwerken tot de bekende wethouder van volkshuisvesting. Een jaar later richtte Mathilde de met de SDAP verbonden Sociaal-Democratische Vrouwenpropagandaclub (SDVC) op, waar ze tot 1931 voorzitter van zou zijn. Omdat er overal in het land Vrouwenclubs ontstonden nam ze in 1908 het initiatief om deze te verenigen in een landelijk netwerk: de Bond van Sociaal-Democratische Vrouwenclubs (BSDVC). Onder haar voorzitterschap richtte de BSDVC zich op de algemene positie van de vrouw, maar ook op de algemene ontwikkeli ng van haar leden, met socialistische propaganda  als belangrijk middel.

    In de eerste bestaansjaren was de belangrijkste doelstelling van de BSDVC het verkrijgen van algemeen kiesrecht. Toen deze strijd was gestreden richtte Mathilde zich op gelijkheid tussen man en vrouw. Ze vocht voor economische zelfstandigheid en persoonlijke vrijheid, ook binnen het huwelijk. Deze ideeën kwamen onder meer naar voren in het in 1932 verschenen controversiële boek Wordend huwelijk, dat ze samen met haar man schreef en waarin ze hun uiterst moderne visie op huwelijk en seksueel verkeer weergaven.

    Na de Eerste Wereldoorlog ging de BSDVC zich steeds meer bezig houden met antimilitarisme. Maar toen de Tweede Wereldoorlog aanbrak hief de bond zichzelf op. Na 1945 zette Mathilde haar strijd voort. Ze werd lid van de PvdA, hoewel ze het niet altijd met de partijstandpunten eens was en sprak en schreef nog steeds strijdbare teksten. In 1952 overleed ze op 90-jarige leeftijd. Aan haar graf sprak de voorzitter van de PvdA-Vrouwenbond:  ‘Mevrouw Wibaut is heengegaan. Haar blik was altijd gericht op het land der vrijheid, waar man en vrouw als gelijkwaardige personen naast elkaar zouden staan in het maatschappelijk leven en het huwelijk.’

Achtergrond

Terug naar boven