Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Muiterij!

  • zevenprovincienvp
    Uit protest tegen loonsverlagingen in Nederlands-Indië bezette de bemanning het schip “De Zeven Provinciën”.

    In Nederlands-Indië, het tegenwoordige Indonesië, was de crisis van de jaren dertig vroeg begonnen. Duizenden inlanders (zoals men de autochtone Indonesische bevolking noemde) waren werkloos. Het Nederlandse kabinet-Ruijs de Beerenbrouck III kondigde een zoveelste loonsverlaging bij de marine af voor januari 1933. In de kolonie was veel racisme, zo ook in de marine. Nederlanders kregen bijvoorbeeld drie keer meer loon dan inlanders.

    In Indië werd aan het begin van 1933 door marinepersoneel, maar ook door ambtenaren en onderwijzers geprotesteerd tegen de salarisverlagingen. Door technische problemen werd die uitgesteld, maar voor de actievoerders leek het alsof hun demonstraties succes hadden gehad. Toen de bemanningsleden van het pantserschip “De Zeven Provinciën” hoorden dat de loonsverlagingen tóch door zouden gaan, heerste er grote verontwaardiging. Als ze dit eerder hadden geweten hadden ze geweigerd aan boord te gaan. Ze hoorden dat op het vasteland werd gedemonstreerd, maar van de scheepsleiding kregen ze geen toestemming hetzelfde te doen.

    Op vier februari 1933 greep de inlandse bemanning de macht op “De Zeven Provinciën”. De actie was uitdrukkelijk bedoeld als een protestdemonstratie, niet als muiterij. De actievoerders wilden solidair zijn met hun medestanders op het vasteland. Ze sloten de aanwezige officieren op. Na een paar dagen stuurden ze onderstaand bericht naar de buitenwereld:

     “De Zeven Provinciën” is in handen van de bemanning. Wij zijn van plan naar Soerabaja te varen. Wij hebben geen geweld in den zin en zullen één dag vóór Soerabaja officieel het commando overgeven aan den commandant van de “Zeven Provinciën”. Het is ons doel om een protest te uiten tegen de onrechtvaardige salarisvermindering en tegen het in hechtenis nemen van hen die daartegen hebben geprotesteerd. Er zijn geen gewonden aan boord en aan boord is alles wel.

    w.g. De bemanning

    De legerleiding en de regering toonden geen begrip, de actie werd opgevat als muiterij. Op tien februari wierp de luchtmacht een bom op het schip, waarbij 23 mensen stierven en velen gewond raakten. Uiteindelijk bleek dat de bom door een misverstand óp het schip geworpen was, in plaats van vóór het schip als waarschuwing. Deze blunder heeft eraan bijgedragen dat het kabinet Ruijs aftrad op 17 februari.

    Een Nederlands bemanningslid werd als brein achter de muiterij veroordeeld tot een hoge gevangenisstraf, al waren het inlanders die de actie hadden voorbereid. Zij werden weliswaar ook zwaar gestraft, maar het idee dat inlanders zoveel eigen initiatief konden vertonen mocht niet algemeen bekend worden.

    De algemene reactie in Nederland was dat muiterij ontoelaatbaar was, maar kleine linkse partijen als de CPH, de OSP en de RSP juichten de actie toe. Politici van die partijen, Henk Sneevliet en Jacques de Kadt, werden daarom veroordeeld tot enkele maanden gevangenisstraf. De meer parlementaire SDAP keurde het gebruik van de bom af, maar sprak zich fel uit tegen de muiterij. De gebeurtenissen rond “De Zeven Provinciën” toonden zo wederom aan dat de roep om revolutie wat de SDAP betrof definitief tot het verleden behoorde.

Achtergrond

Terug naar boven