Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Neeltje Lokerse

  • neeltje lokerse vp
    Dienstbode Neeltje Lokerse raakt ongewenst zwanger. De vader erkent het kind niet, Neeltje laat het er niet bij zitten.

    Neeltje Lokerse (1868-1954) was de oudste dochter in een orthodox-protestants boerengezin uit het Zeeuwse Yerseke. Na de lagere school  werd ze net als vele leeftijdgenoten dienstbode. Lokerse werkte vanaf haar twaalfde in dienst van welgestelde families in de steden Goes, Amsterdam en Den Haag. Dienstbodes maakten lange werkdagen, waarin ze zware huishoudelijk taken uitvoerden. Deze verzorgende vrouwen hadden vooral plichten, maar weinig tot geen rechten. Neeltje Lokerse ondervond dit aan den lijve.

    In 1900 raakt zij namelijk in verwachting van haar werkgever, een 23 jarige juridisch adviseur. De jurist weigert haar echter te huwen en zorg voor het kind te dragen. Lokerse besluit in 1902 met een revolver in de kinderwagen verhaal te halen. In het gebouw van het Haagse kantongerecht neemt de dienstbode haar ex-minnaar onder schot. Dit leidt tot haar arrestatie, en zij belandt in de gevangenis. De Zeeuwse verklaart dat zij de jurist niet wilde vermoorden, maar slechts om aandacht wilde vragen voor het feit dat hij haar in steek heeft gelaten. Zo wordt bovendien duidelijk dat er geen wet bestaat die het onderzoek naar vaderschap regelt. Lokerse wordt uiteindelijk vrijgesproken.

    De landelijke pers volgde de rechtszaak tegen de Zeeuwse dienstbode op de voet. Hierdoor ontstond er een publiek debat over het lot van ongehuwde moeders en dienstbodes. Lokerse besloot haar steentje bij te dragen. Zo trok ze in Zeeuwse klederdracht door het land om lezingen te houden, waarin zij haar lot beschreef. Daar bleef het echter niet bij. Neeltje wierf met haar optredens fondsen, waarmee ze brochures en in 1914 een semiautobiografische roman publiceerde. Lokerse was vastberaden en maakte zich sterk voor de rechten van de vrouw. Ze noemde zichzelf dan ook: ´Propagandiste voor de Wet op het Onderzoek naar Vaderschap’. Daartoe stelde ze dat niet alimentatie, maar het huwelijk de oplossing moest zijn. Daarnaast was zij tegen het sluiten van bordelen, omdat de prostitutie de dienstbode tegen de lusten van de huisbaas beschermde. Het opzienbarendste was dat ze zich verzette tegen verenigingen die opkwamen voor de belangen van de vrouw. De van huis uit christelijke Zeeuwse vond deze verenigingen te radicaal.

    Ondanks deze tegendraadse houding groeide de propagandiste uit tot een boegbeeld van de feministische beweging aan het begin van de twintigste eeuw. Het was Neeltje Lokerse -tegen wil en dank- gelukt haar positie als dienstbode te ontstijgen.

Achtergrond

Terug naar boven