Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Nico Mourer

  • mourervp
    Nico Mourer werd stateloos verklaard na deelname aan de Spaanse Burgeroorlog. Ondanks zijn verzetswerk kreeg hij zijn nationaliteit pas in 1963 terug.

    Nico Mourer werd op 25 maart 1900 geboren in Bergen op Zoom, in het gezin van een fabrieksarbeider. Later begon zijn vader een juwelierszaak die goed liep. Nico ging naar de HBS, en vervolgens naar de Koninklijke Militaire Academie in Breda. Hij kon daarna geen baan bij het leger krijgen, en werkte onder andere als colporteur in stofzuigers. In 1936 ging hij als vrijwilliger naar Spanje, waar hij drie jaar vocht in de burgeroorlog tegen Franco. Na terugkeer in Nederland in 1939 werd hij stateloos verklaard, omdat hij in vreemde krijgsdienst was geweest.

    In 1940 werd Mourer direct actief in het verzet. Hij organiseerde, net als alle andere communisten, een zogenaamde ‘vijfmansgroep’. Dit waren kleine groepjes, die samen een groter netwerk vormden. Vanaf augustus 1940 organiseerde Mourer ook een alarmwacht in de buurt rond het Groninger Zuiderdiep. Hier woonden veel joden en het idee was dat ze snel mensen konden optrommelen als knokploegen van de WA of de Duitsers joden zouden lastig vallen. Na de Februaristaking werd Nico gearresteerd. Op de 24e maart kwam hij weer vrij, nadat hij twee weken lang was mishandeld en verhoord (al zijn tanden waren uit zijn mond geslagen). In april werd hij weer opgepakt, maar al snel weer vrij gelaten. Op 25 juni, enkele dagen na de Duitse inval in de Sovjet-Unie werd hij voor de derde maal gearresteerd. Nu zou hij niet meer vrijkomen.

    In het concentratiekamp Sachsenhaussen werd Mourer één van de leidende figuren onder de Nederlandse gevangenen (er ontstond een vrij grote eenheid onder hen, ondanks grote politieke verschillen). In april 1945 was hij één van de achterblijvers in het kamp, nadat de Duitsers de gevangenen massaal transporteerden via de zogenaamde ‘dodenmarsen’. Hij bleef als ziekenverpleger bij de 300 zieken achter in het kamp. Ze werden na enkele dagen bevrijd door Russische troepen.

    Direct na die bevrijding werd hij ernstig ziek. Hij werd enkele maanden door het Rode Kruis behandeld. Pas in augustus 1945 kwam hij terug in Groningen. Hij ging direct aan het werk als hoofdredacteur van de regionale editie van De Waarheid. Na enige tijd verhuisde hij naar Amsterdam. Voor zijn verzetswerk werd hij geëerd met een Franse onderscheiding. Omdat hij stateloos was, moest hij met valse papieren naar Parijs reizen om de medaille in ontvangst te nemen. Pas in 1963 kreeg Mourer zijn Nederlandse paspoort terug, mede onder druk van zijn oud-kampgenoten. Mourer overleed twee jaar later.

    Erik praat met historicus Ruud Weijdeveld en Mourers kleindochter Gabriella.

     

Achtergrond

Terug naar boven