Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Nieuw Links

  • tienoverrood vp
    Eind jaren '60 verlegt een groep jonge PvdA-leden de koers van de partij. De invloed van Nieuw Links is nog tientallen jaren merkbaar.

    Vanaf 1965 stak er een nieuwe wind op in de Partij van de Arbeid. De vernieuwingsbeweging “Nieuw Links” deed van zich spreken.Een aantal jonge en idealistische PvdA-leden maakten zich sterk voor radicaler politiek beleid, geïnspireerd door het wetenschappelijk marxisme. Ook pleitte de Nieuw Linksers voor de verbetering van de interne partijdemocratie. In 1966 publiceerden ze het pamflet ”Tien over rood”. Hierin stelden zij o.a. de volgende eisen: democratisering van de binnenlandse politiek, Nederland een republiek (dat mocht dan wel ingaan ná de regeerperiode van koningin Juliana) en de erkenning van het toenmalige Oost-Duitsland.

    Zo streefden de “opstandelingen” naar een koerswijziging van de PvdA. Dit kwam voort uit hun onvrede over de regenteske partijcultuur. De vernieuwingsgezinde leden wilden daarom ook de partijdemocratie versterken. Daartoe voegden de Nieuw-Linksers de daad bij het woord door zich met succes kandidaat te stellen voor plaatselijke- en landelijke partijfuncties. Deze PvdA’ers uitten hun visie ook in maatschappelijke organisaties. Marcel van Dam, Jan Nagel en André van der Louw waren bijvoorbeeld werkzaam bij de VARA. Van der Louw schopte het in 1969 zelfs tot vicevoorzitter van de PvdA. Acht andere Nieuw-Linksers werden in het partijbestuur gekozen (wat Van der Louw verleidde tot zijn beroemde “berendans”).  


    De opkomst van Nieuw Links veroorzaakte een tweestrijd in de PvdA. De oudgedienden in de partij, waaronder Joop den Uyl, maakten zich hard voor de positie van de PvdA als regeringspartij. De leden van Nieuw Links wilden zich juist afzetten tegen het politieke machtscentrum, vooral tegen de confessionele politieke partijen. Nieuw Links slaagde er toch in de PvdA steeds verder te vernieuwen. Zo werd de kandidaatstelling voor de Tweede Kamer gedecentraliseerd. De oude garde van behoudende PvdA-leden splitste zich onder leiding van de zoon van oud-premier Willem Drees af, waarna zij de partij DS’70 oprichten.

    Er brak dus een nieuw tijdperk aan voor de PvdA. De partij schoof op naar links. Nieuw Links, dat zichzelf in 1971 ophief, zou de koers van de PvdA nog decennialang beïnvloeden. Zo was het gedachtegoed van Nieuw Links de drijvende kracht achter de progressieve kabinetten-Den Uyl van 1973 en 1977. Den Uyl, voorheen criticus, maakte in de jaren zeventig op handige wijze gebruik van populaire Nieuw Linksers en hun ideeën. Tot ver in de jaren negentig behoorden oud-leden van Nieuw Links tot de meest prominente PvdA-ers. Zij waren zelf het establishment geworden waartegen zij zich ooit keerden.

Achtergrond

Terug naar boven