Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Oorlog in Enschede

  • Oorlog in Enschede

    Geen stakingen en geen werk

    Enschede WOI 1

    Neutraal en arm

    Nederland hield zich ver van alle geweld in de Eerste Wereldoorlog, maar de oorlog was zeker voelbaar in het neutrale land. De handel met de koloniën lag stil, en er waren steeds grotere voedseltekorten en ziekte-epidemieën, zoals de Spaanse griep. De voortdurende mobilisatie maakte de sfeer gespannen, maar was ook uitputtend: ook zonder directe oorlogsdreiging was Nederland in staat van oorlog.

    Om toch de eenheid te bewaren, wilde de NVV stakingen voorkomen. Het landsbelang stond voorop. ‘Onze bloeiende vakbeweging voor enkele weken nog geheel gericht op het veroveren van betere arbeids- en bestaansvoorwaarden voor de arbeidersklasse in Nederland, ziet zich door den rampzaligen Europeeschen oorlog plotseling in een andere positie gedrongen’, aldus de NVV. Voor de arbeiders was deze godsvredepolitiek van de vakbeweging helemaal geen geruststelling. De oorlog maakte het leven alleen maar zwaarder, en de vakbeweging steunde dan wel de nationale eenheid, maar dit bracht nog geen brood op de plank. Terwijl het aantal stakingen in het begin van de oorlog afnam, steeg dit in 1917 en 1918 weer tot grote hoogten, mede door de vele buitenlandse ontwikkelingen zoals de revolutionaire gebeurtenissen in Rusland. In de Twentse textiel neemt aanvankelijk de vraag nog toe, maar na enkele jaren doet ook hier de pijn zich voelen. In 1917 moeten de textielmachines stilgezet worden omdat de grondstoffen op zijn. Armoede en werkloosheid nemen toe, en veel mensen in Enschede gaan over tot de smokkelhandel of moeten ‘nemen wat er is’: er moet gestolen worden om te overleven.

    Als op 11 november 1918 de wapenstilstand wordt getekend, blijken al die stilgevallen fabrieken opeens heel nuttig. De grote stroom van bijna 80.000 vluchtelingen die langs Enschede trekt, op weg naar hun vaderland, wordt voor een groot deel opgevangen in de leegstaande fabrieken. De fabrikanten springen hier weer handig op in door aan de vluchtelingen ansichtkaarten uit te delen van de fabriek, zodat hun naam door heel Europa zou weerklinken. Op de kaart van de fabriek Rigtersbleek (die 250 man herbergde) stond in het Frans en Engels: ‘Ter herinnering aan het korte verblijf in de fabriek van Rigtersbleek’.

Achtergrond

Terug naar boven