Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Papa De Kom

  • antondekomvp
    Politiek activist en schrijver Anton de Kom zag de strijd van Nederlandse arbeiders in het verlengde van de strijd van onderdrukte Surinamers.

    Politiek activist en schrijver Anton de Kom werd in 1898 in Suriname geboren. De Kom blonk uit op school en behaalde zijn diploma boekhouden op de Mulo. Na zijn opleiding werkte hij als administratief medewerker voor Balata, een rubberbedrijf, waar hij zich sterk maakte voor de arbeiders die onder zware omstandigheden rubber tapten. In 1920 neemt De Kom ontslag en vertrekt  per schip als werkend passagier naar Nederland.

    In Nederland breekt voor De Kom een bewogen tijd aan. Hij dient korte tijd in het Nederlands leger, waarna hij als assistent-boekhouder gaat werken. Intussen houdt hij zich op in linkse- en Indonesisch-nationalistische kringen. Daar ontwikkete De Kom een sterke kritiek op het Nederlands kolonialisme. Hij plaatst de strijd van de Nederlandse arbeiders in het verlengde van de strijd van de “onderdrukte” Surinamers. In 1927 wordt hij lid van de "Liga tegen imperialisme en koloniale onderdrukking". De Surinaamse activist stort zich vervolgens op de journalistiek en schopt het tot redactielid van het socialistische tijdschrift Links Richten.

    In 1932 verschijnt het artikel “Terreur in Suriname”. Hierin hekelt De Kom het verbod op de Surinaamsche Algemeene Werkers Organisatie. De Kom voegt de daad bij het woord en besluit naar Suriname terug te keren. Bij aankomst van de familie De Kom staan naast een enthousiaste menigte ook politiefunctionarissen De Kom op te wachten. Hij start een adviesbureau en maant het Surinaamse arbeidersvolk tot protestacties. De autoriteiten bestempelen de activiteiten van De Kom echter als communistische onruststokerij, waarop de politie hem arresteert. Bij de demonstraties die hierop volgen, vallen doden en gewonden. De autoriteiten besluiten De Kom teug naar Nederland te deporteren.

    Na terugkomst in Nederland volgt De Nederlandse inlichtingendienst de Surinaamse activist met argusogen. Desalniettemin publiceert De Kom in 1934 het boek Wij slaven van Suriname, het eerste boek over de geschiedenis van Suriname dat door een Surinamer geschreven is. De begenadigde schrijver leest zelfs een aangepaste passage uit dit boek voor op de VARA-radio. Desondanks raakt De Kom aan lager wal, omdat hij na zijn verbanning geen werk kan vinden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog sluit De Kom zich aan bij het Nederlands verzet en steunt hij de ondergrondse socialistische pers. In 1944 pakt de Duitse bezetter De Kom op. “Papa De Kom” zoals de “rubbertappers” hem ooit noemden, sterft op 12 april 1945 in het concentratiekamp Neuengamme. 

Achtergrond

Terug naar boven