Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Promotie voor een vergeten vakcentrale

  • nas vp
    Jannes Houkes en Piet Hoekman beschreven de historie van de eerste vakcentrale van Nederland, het NAS.

    Op 27 november promoveerden Piet Hoekman en Jannes Houkes in Utrecht met een proefschrift over de geschiedenis van het Nationaal Arbeidssecretariaat, het NAS.

    Het proefschrift van ruim 800 pagina’s is volgens de auteurs een goede aanvulling op het VARA-programma De Strijd. Gaat in De Strijd de aandacht uit naar de hoofdstroom van de Nederlandse arbeidersbeweging, in deze dissertatie staat de voorloper centraal: het Nationaal Arbeids-Secretariaat (NAS), de eerste vakcentrale in Nederland die bestond van 1893 tot 1940.

    Het NAS was een heterogene confederatie van vakbonden met een dubbele identiteit: het richtte zich op materiële verbeteringen voor de arbeiders, maar het maakte ook deel uit van een internationale protestbeweging tegen kapitalisme en staat. Na 1900 was er sprake van wisselwerking met syndicalistisch georiënteerde vakorganisaties in Frankrijk en Duitsland. Dat was de aanleiding voor het oprichten van het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV), de voorganger van het huidige FNV, dat zich richtte op de moderne vakbondsprincipes, zoals Henri Polak die propageerde. Vijf van de elf bonden die het NVV begonnen, hadden een verleden in het NAS.

    De Duitse bezetter verbood het NAS. Na de Tweede Wereldoorlog liet het gedachtegoed van het NAS sporen na in de Eenheidsvakcentrale (EVC) en het Onafhankelijk Verbond van Bedrijfsorganisaties (OVB). Maar in Nederland kwam geen andere vakcentrale meer van de grond, die gedurende zo’n lange periode de strijd voor materiële verbeteringen combineerde met het streven naar een maatschappelijke omwenteling. Een vergeten strijd waar deze dissertatie over gaat.

     Jannes Houkes schreef eerder Travailleur, een levensbeschrijving van de Oost-Groningse revolutionair Tjerk Luitjes, Piet Hoekman besteedde in Socialisme en arbeidersbeweging in het Oldambt 1881-1894 onder meer aandacht aan Hotel Hommes in Finsterwolde.  

Achtergrond

Terug naar boven