Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Revolutie der robots

  • RUR vp
    In 1920 bedacht een Tsjechische schrijver het woord robot. In Slavische talen betekent robot 'arbeider'.

    Robots, dat zijn toch van die metalen mensachtige apparaten? Uit films kennen we ze als R2-D2 of C-3PO van Star Wars. De ouderen onder ons herinneren zich misschien Archie, de man van staal of Jenkins, uit Simaks onvergetelijke "City". In het dagelijks leven komen we ze tegenwoordig tegen als de apparaten die werk gemakkelijker maken in de fabriek of in het huishouden als stofzuigrobot. Robots kunnen de mens werk uit handen nemen. Sommige mensen geloven zelfs dat robots ooit de wereld over zullen nemen.

    In de popcultuur en de sciencefictionliteratuur zijn robots al jarenlang een uitvoerig besproken fenomeen. Dit kwam niet zomaar uit de lucht vallen. In 1920 publiceerde de Tsjechische schrijver Karel ?apek zijn toneelstuk R.U.R. (Rossums Universele Robots), waardoor het woord ‘robot’ voor het eerst bij een internationaal publiek bekend werd. In het stuk zijn robots geen mechanische, maar biologische levensvormen. Ze worden in fabrieken geproduceerd uit kunstmatig vlees, en lijken sterk op gewone mensen. ?apeks robots kunnen in de fabriek werken, op kantoor en in het leger. Gedurende het toneelstuk ontwikkelen ze ‘een ziel’, ze krijgen gevoelens. Dan komen de robots in opstand en wordt de mensheid, op één man na, uitgemoord.

    Het idee om het woord ‘robot’ te gebruiken kwam van ?apeks broer. In het Tsjechisch betekent ‘robota’ saai werk, zwoegen en dienstbaarheid, en ‘robotnik’ was een woord voor een boer, lijfeigene of gedwongen arbeider. In veel andere Slavische talen betekent robot gewoon ‘arbeider’. Zo krijgt het stuk R.U.R. een hele andere impact: mensachtigen, die door de mensen die ze aan het werk zetten niet als echte mensen werden gezien, komen in opstand tegen hun zware lot. Waar hebben we dat eerder gehoord? Revolutie...

Achtergrond

Terug naar boven