Was te zien bij de VARA op

Was te zien bij de VARA op

Van ketelpak en kachelpijp

  • Van ketelpak en kachelpijp

    De kleding van arbeiders en bazen

    De 'arbeiderslook'

    Persoonlijk vind ik het enigzins dégoutant dat de kleding voor mensen die geen cent te makken hadden nu is verworden tot 'designkleding' voor de elite. Als je je zo graag wilt afficiëren met de werkende klasse, trek dan ook onversneden en goedkope arbeiderskleding aan.

    Deze verontwaardigde reactie verscheen op een online forum in een dicussie over klassieke Engelse arbeiderskleding. Die kleding die vroeger op armoede duidde, is tegenwoordig "hip", tot verontwaardiging van bovenstaande "reaguurder". De meeste arbeiders hadden het inderdaad niet breed. Nieuwe kleding en schoenen konden ze zich zeer zelden veroorloven. De huisvrouw kon eind negentiende eeuw  de kleding voor haar gezin vaak niet meer zelf maken, omdat ze samen met manlief en kinderen mee moest verdienen. De textiel- en confectie-industrie speelde daar op in door eenvoudige stoffen en kledingstukken te produceren. Pilo was bijvoorbeeld een veelgebruikte stof voor de kleding van de arbeidende klasse. Arbeiderskleding werd  bestempeld als eenvormig en eentonig. De burgerij zag dergelijke kleren als kenmerk van de arbeidersklasse en afwijkingen van dat lijdzame beeld werden niet gepikt en streng bekritiseerd.

    Hoge heren, hoge hoeden

    Maar niet alleen arbeiders waren herkenbaar aan hun uiterlijke verschijning. Ook de heren werden herkend aan hun ‘kachelpijp’. Zo werd de hoge hoed die fabriekseigenaren droegen, spottend genoemd, vanwege de gelijkenis met de fabrieksschoorstenen. Een heer of dame droeg namelijk een hoed, een arbeider een pet en een vrouw uit de arbeidersklasse – die werd aangesproken met ‘vrouw’ gevolgd door de achternaam van haar man – een omslagdoek.

    Die hoge hoed groeide uit tot het symbool van de fabrieksdirecteur en daarmee van het kapitalisme. Let de volgende keer dat een antikapitalistische propagandaposter voorbijkomt maar 's op de afbeelding van de antiheld. Negen van de tien keer heeft hij (!) een hoge hoed op.

Achtergrond

Terug naar boven